Vårvinter

Het is vårvinter in Zweden, onofficieel het 5^e seizoen, en letterlijk vertaald de lente-winter. Overigens klinkt dat soms precies zo tegenstrijdig als het voelt. 

Vårvinter is de periode tussen de winter en de echte lente, meestal ergens van maart tot april, afhankelijk van hoe noordelijk je in Zweden woont. Een periode waarin de dagen snel langer en lichter worden, waarin iedereen de zon opsnuift en waarin mensen weer meer energie krijgen en plannen maken. Meestal ligt er nog volop sneeuw, vandaar de naam vårvinter. Dit jaar is dat anders: de echte winter was kort (van begin januari tot begin maart) en bovenal koud (de hele maand januari was het niet boven nul en temperaturen van -15 tot -20 overdag waren niet ongewoon). Het was dan ook even wennen toen begin maart ineens temperaturen van 10+ graden voorspeld werden en het sneeuwdek binnen een paar dagen wegsmolt. Voor dit blog toch nog de staart van onze eerste winter vol nieuwe avonturen in Zweden.

In het spoor van Gustav Vasa nam ik, samen met taalcursusgenootje Annet, deel aan de Tjejvasan. De tjejvasan vindt plaats in de Vasaloppet-week en is de grootste langlaufwedstrijd ter wereld waar alleen vrouwen aan deelnemen. Dertig kilometer klassieke stijl, van Oxberg naar Mora. Het laatste deel van de ‘officiële’ Vasaloppet, een 90 kilometer lange tocht van Sälen naar Mora die de historische tocht van Gustav Vasa herdenkt. In 1520-1521 ontsnapte hij op langlaufski’s aan de Denen en legde zo de basis voor de bevrijding van Zweden.
            Langlaufen had ik nog nooit gedaan toen wij in juni emigreerden. Na een eerste training zei mijn taalcursusdocent gekscherend: tjejvasan 2026! In de stijl van Pippi Langkous dacht ik: det har jag aldrig provat förut, så det klarar jag helt säkert! (ik heb het nog nooit gedaan dus ik denk dat ik dat wel kan). Zij-uitstapje: dit schijnt Pippi nooit gezegd te hebben….. Nee gekscherend, het vuurtje werd aangewakkerd en het leek me vooral aan toffe ervaring en een mooi trainingsdoel! Längdskidor (langlaufen) bleek een hele technische sport. We werden ondergedompeld in de wereld van wax, skins, stavar en balans. Elke week ging het een beetje beter en na een laatste training van ruim 20 kilometer met flink wat hoogtemeters waren we er helemaal klaar voor. Samen met 8600 vrouwen stonden we aan de start. Het sneeuwde die dag en door een sprookjesachtig winters landschap, met door de vele verse sneeuw niet meer zo’n goede sporen, åkten wij in ruim 4 uur naar Mora. Ik had een beetje 4-daagse sfeer verwacht maar de Zweden blijken toch wat minder uitbundig. Regelmatig stonden er groepjes sneeuwscooters in het bos met een clubje mensen die sporadisch ‘Heja’ (Hup!) riepen. Eenmaal in Mora werd het steeds drukker en met aanmoedigingen van Ellen, Hans en Anco kwamen wij samen over de finish. We startten in de op een na laatste startgroep en van de 8600 deelnemers eindigde ik uiteindelijk als nummer 5417. Dat betekende veel spårbyte (uit je spoor stappen om iemand in te halen), laat ik juist net dat nogal uitdagend vinden. Maar al met al niet gek voor een eerste keer en bovenal: vilken upplevelse!

Een week of 2 later gingen wij met 3 Nederlandse gezinnen op wintersport. Afgelopen zomer leerden we hen kennen. Beide vrouwen werken als specialist in het ziekenhuis in Falun en het klikte zo goed dat we besloten tot een gezamenlijke wintersport. Met 6 volwassenen en 6 kinderen in de leeftijd van 1,5 tot 8 jaar gingen wij naar Idre Fjäll. Idre ligt op ruim 3 uur rijden, tegen de Noorse grens, en is het meest zuidelijk gelegen Samidorp in Zweden. In de praktijk betekent dat dat je er rendieren tegen kan komen in de natuur. Idre Fjäll is een familieskigebied met een kilometer of 40 aan piste. Wintersport in Zweden is meer een winterbeleving, in plaats van elke dag van 8-16u skitochten maken. Het is een combinatie van skiën, langlaufen, wandelen, buiten grillen op een vuurtje en eventueel nog een hondeslede- of sneeuwscooter tocht. We hebben een heerlijke week gehad waarin Noor echt goed heeft leren skiën. Lekker met iedereen de groene en blauwe pistes af met als hoogtepunt Aske stigen: Askes pad (Aske was als rendier de mascotte van het skigebied), een slingerweg door het bos met allerlei verassingen. Naast het skiën maakten we een aantal winterwandelingen, bezochten we een rendierenboerderij, hielden we kinderdisco en hebben we heel veel spelletjes gespeeld.

Hierbij een klein college over het verschil tussen een rendier en een eland, iets waar ik best vaak vragen over krijg :).
Elanden komen in het wild voor. Zweden heeft een van de grootste populaties ter wereld met 300.000 - 400.000 elanden. Rendieren zijn er net wat minder, ongeveer 250.000 - 300.000. Ze komen vooral in het noorden voor, Idre is het meest zuidelijk gelegen gebied. Rendieren leven half in het wild. De meeste rendieren behoren namelijk tot de Sami, de inheemse bevolking van Noord-Scandinavië. De dieren trekken vrij rond in grote gebieden, maar hebben dus wel een eigenaar. Daarnaast verschillen ze van uiterlijk. Een eland is veel groter dan een rendier. Bij elanden dragen alleen de mannetjes een gewei, terwijl bij rendieren de vrouwtjes er ook een hebben. Elanden leven vaak alleen, terwijl rendieren juist in grote kuddes rondtrekken. Ook hun menu verschilt: elanden eten takken en waterplanten, rendieren zijn dol op korstmossen.
Qua uitstraling heeft de eland een lange snuit en imposante houding, het rendier oogt vriendelijker en speelser.
En ja, alleen het rendier heeft een bijbaan bij de kerstman.

Terug in Vika ging het inmiddels ‘steeds meer gewone leven’ door. Floris heeft zijn eerste taaltoetsen gehaald en ik ben volop aan het werk. Ik werk nu 4 dagen van 7.30-16u en heb een eigen spreekuur. Ik begin er steeds meer in te komen: ik zie eigenlijk alle klachten, ook bijvoorbeeld psychische klachten en somatisch onvoldoende verklaarde klachten. Natuurlijk is het af en toe zoeken naar woorden, maar overall valt het zeker niet tegen. De patiënten zijn begripvol, blij met een nieuwe dokter die voor vast blijft werken en waarderen de Nederlandse stijl van actief luisteren en het verhelderen van de hulpvraag. Ik merk wel dat het me veel mentale energie kost, logisch maar fijn als er in de toekomst weer wat meer energie in de avonduren overblijft. 

Noor en Siem hebben het heerlijk hier. Ik hoor Noor steeds meer Zweeds praten tijdens haar spel. Ze geniet ontzettend van het bos, het buiten spelen, het skiën, verkleden, dansen en het spelen met haar kompisar. Siem groeit hard. Het spelen van kiekeboe blijft zijn grootste hobby en hij houdt van auto’s, treinen, boekjes lezen en overal opklimmen.

Nu het echt voorjaar aan het worden is, zijn we weer meer bezig met het gastenhuisje en de tuin. De komende weken gaan we een trampoline en een gecombineerd klimrek/utegym plaatsen. Daarnaast ben ik begonnen met het snoeiwerk. De vorige eigenaren hadden niet zo’n groene vingers dus de meeste struiken en bomen behoeven wat extra aandacht. Verder kijken we uit naar het bezoek van een aantal van jullie in de lente- en zomermaanden. Super leuk om jullie te ontvangen in Zweden, bij te kletsen en ons leven hier te kunnen laten zien.

Vi ses!